Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność płaci co miesiąc składki na ubezpieczenia społeczne oraz składkę zdrowotną — ale na starcie i przy niskich przychodach może korzystać z realnych ulg. W 2026 roku dostępne są trzy: ulga na start, preferencyjne składki oraz Mały ZUS plus (od 2026 roku na nowych, korzystniejszych zasadach). Poniżej wyjaśniamy, z czego składa się „ZUS przedsiębiorcy”, ile wynosi obniżona podstawa, kto może zapłacić mniej i do kiedy trzeba uregulować składki.
Najważniejsza odpowiedź
- Ulga na start — przez 6 miesięcy płacisz tylko składkę zdrowotną (bez społecznych).
- Preferencyjne składki — przez 24 miesiące składki społeczne od obniżonej podstawy, w 2026 r. 1 441,80 zł (30% płacy minimalnej 4 806 zł).
- Mały ZUS plus — od 2026 r. nawet 36 miesięcy niższych składek zależnych od dochodu, gdy przychód za poprzedni rok nie przekroczył 120 000 zł.
- Składki opłacasz co miesiąc, a wysokość składki zdrowotnej zależy od formy opodatkowania.
Z czego składa się ZUS przedsiębiorcy
„Składki ZUS” to w praktyce dwie odrębne części. Pierwsza to składki na ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz — dobrowolnie — chorobowe. Do tego dochodzi składka na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Druga część to składka zdrowotna, która finansuje ochronę zdrowia i którą liczy się osobno.
Standardowe składki społeczne liczy się od zadeklarowanej podstawy nie niższej niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Składka zdrowotna od 2022 roku zależy od formy opodatkowania (skala, podatek liniowy, ryczałt) i od dochodu lub przychodu — dlatego nie ma jednej „kwoty ZUS” wspólnej dla wszystkich. Aktualne kwoty na dany rok publikuje ZUS.
Trzy ulgi, dzięki którym zapłacisz mniej
Ulga na start (6 miesięcy)
Jeśli zakładasz działalność po raz pierwszy albo wracasz do niej po co najmniej 60 miesiącach i nie wykonujesz jej dla byłego pracodawcy, przez pierwsze 6 pełnych miesięcy nie płacisz składek społecznych ani na Fundusz Pracy. Opłacasz wyłącznie składkę zdrowotną. Pamiętaj: w tym czasie nie odkładasz na emeryturę i nie masz ubezpieczenia chorobowego.
Preferencyjne składki (24 miesiące)
Po uldze na start (lub zamiast niej) przez kolejne 24 miesiące możesz płacić składki społeczne od obniżonej podstawy — 30% minimalnego wynagrodzenia. W 2026 roku, przy płacy minimalnej 4 806 zł, podstawa wynosi 1 441,80 zł, więc same składki społeczne są istotnie niższe niż standardowe.
Mały ZUS plus (nowe zasady od 2026 r.)
Gdy skończą się preferencje, a Twoja firma nie jest duża, możesz skorzystać z Małego ZUS plus — składek społecznych liczonych od dochodu. Od 2026 roku obowiązują korzystniejsze zasady: z ulgi można korzystać przez 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy prowadzenia działalności. Warunek: przychód z działalności w poprzednim roku nie wyższy niż 120 000 zł i prowadzenie działalności przez co najmniej 60 dni w poprzednim roku.
| Ulga | Jak długo | Co obniża |
|---|---|---|
| Ulga na start | 6 miesięcy | brak składek społecznych (tylko zdrowotna) |
| Preferencyjne składki | 24 miesiące | składki społeczne od 1 441,80 zł (2026) |
| Mały ZUS plus | do 36 miesięcy / 60 | składki społeczne zależne od dochodu |
Do kiedy płaci się składki
Osoby prowadzące działalność i opłacające składki wyłącznie za siebie przekazują je oraz dokumenty rozliczeniowe do 20. dnia następnego miesiąca. Dokumenty zgłoszeniowe (np. wybór ulgi) składa się w terminie 7 dni od rozpoczęcia lub wznowienia działalności. Gdy termin wypada w sobotę lub dzień wolny, przesuwa się na najbliższy dzień roboczy — możesz to sprawdzić w kalkulatorze terminów.
Przykład
Paweł otwiera jednoosobową działalność w styczniu 2026 roku. Przez pierwsze 6 miesięcy korzysta z ulgi na start i płaci tylko składkę zdrowotną. Od siódmego miesiąca przechodzi na preferencyjne składki liczone od 1 441,80 zł przez 24 miesiące. Gdy preferencje się skończą, a jego przychód za poprzedni rok nie przekroczy 120 000 zł, rozważy Mały ZUS plus. Świadomie pamięta, że w okresie ulgi na start nie ma zasiłku chorobowego — jeśli tego potrzebuje, wcześniej rezygnuje z części ulgi.
Najczęstsze błędy
- Mylenie składki zdrowotnej ze społecznymi — ulgi obniżają społeczne, ale zdrowotną liczy się osobno wg formy opodatkowania.
- Ulga na start dla byłego pracodawcy — nie przysługuje, jeśli świadczysz usługi na rzecz byłego pracodawcy w tym samym zakresie co na etacie.
- Brak ubezpieczenia chorobowego w okresie ulgi na start — oznacza brak zasiłku.
- Spóźnione składki — po 20. dniu miesiąca możesz stracić dobrowolne ubezpieczenie chorobowe.
Najczęściej zadawane pytania
Czy przy uldze na start płacę cokolwiek do ZUS?
Tak — składkę zdrowotną. Zwolnienie dotyczy tylko składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy przez pierwsze 6 miesięcy.
Ile wynosi preferencyjna podstawa w 2026 roku?
1 441,80 zł, czyli 30% minimalnego wynagrodzenia (4 806 zł w 2026 r.). Od tej podstawy liczy się preferencyjne składki społeczne przez 24 miesiące.
Kto może skorzystać z Małego ZUS plus?
Przedsiębiorca, którego przychód z działalności w poprzednim roku nie przekroczył 120 000 zł i który prowadził działalność co najmniej 60 dni. Od 2026 r. ulga przysługuje przez 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy.
Podsumowanie
ZUS przedsiębiorcy to składki społeczne plus zdrowotna liczona według formy opodatkowania. Na starcie i przy niższych przychodach realnie pomagają trzy ulgi: na start, preferencyjne składki (podstawa 1 441,80 zł w 2026 r.) i Mały ZUS plus (od 2026 r. do 36 miesięcy). Zanim wybierzesz formę i ulgę, sprawdź też działalność nierejestrowaną oraz zasady zwolnienia z VAT, a wynagrodzenie netto policz w kalkulatorze wynagrodzenia. Aktualne kwoty składek zawsze potwierdź na stronach ZUS.
Źródła sprawdzono: 27 lipca 2026. Kwoty dotyczą 2026 roku.
Źródła
- ZUS, Składki przedsiębiorców w 2026 roku oraz ABC przedsiębiorcy: ulga na start, preferencyjne składki, Mały ZUS plus (dostęp 27 lipca 2026).
- Biznes.gov.pl, Mały ZUS plus — warunki i limity oraz obniżone składki przez 24 miesiące (dostęp 27 lipca 2026).
- ZUS, Mały ZUS plus — nowe zasady od 2026 r. (dostęp 27 lipca 2026).
